Sfeerreportage
Cabaretier Gavin Reijnders flirt, zingt en betovert in Jazzebelle
Donderdagavond kwam cabaretier Gavin Reijnders met zijn nieuwe show ‘Jazzebelle’ naar Groningen. De try-out show vond plaats in het cultureel studentencentrum USVA, in het centrum van de stad. Samen met componiste Nadine Rypkema maken ze een comedy-jazzbar.
De lichten dimmen in de kleine zaal en het geroezemoes wordt zachter. Een grote roze strik en kartonnen jazzfiguranten als decor worden in het paars verlicht. Dan verschijnt Gavin Reijnders, beter bekend als Jazzebelle. Hij draagt een fluwelen rokkostuum en hoge hakken. Met de rug naar het publiek begint de show ‘Ladies and gentlemen’, zegt hij, ‘en iedereen die zich niet kan vinden in die hokjes’. Het publiek, grotendeels bestaande uit vrouwen en queer bezoekers, reageert direct. Er wordt gelachen, gefloten en gegrinnikt. De try-out van Jazzebelle in de USVA is begonnen.
Zijn performance is een balans tussen theater, muziek, maatschappelijk commentaar en daar bovenop, flink veel humor. Reijnders zoekt iets dat eenvoudig klinkt, maar het niet is: het gevoel van verbondenheid in een zaal. Zijn optreden stelt de vraag of theater en publiek elkaar kan samenbrengen in een tijd waarin veel verdeeldheid heerst. Hij speelt met de vraagstukken over representativiteit en ‘Waarom alles tegenwoordig een statement is?’
Een duo vol improvisatie en charme
De eerste akkoorden komen van Nadine Rypkema, jazzcomponist en vaste muzikale partner van Reijnders. Ze staat rustig, bijna bescheiden, met haar gitaar in de schijnwerper. Zodra haar vingers de snaren raken, verandert de zaal. Reijnders beweegt om haar heen, knipoogt en flirt erop los. De boa danst om zijn nek en in de zaal. Het duo lijkt vanzelfsprekend: improvisatie, humor en chaos vloeien samen.
‘Ik sta bekend om de homo-grappen’, grapt hij. ‘Dus vanavond worden het hetero-grappen’. Het publiek lacht hardop. Met zijn nummers tussen de dialogen versterkt hij de spanningsboog. In het nummer Cocaïne op dinsdag knalt hij met een absurde energie de zaal in. Even later zingt hij over een kringverjaardag: ‘Maak het maar weer schandalig’. Het publiek grinnikt om de herkenbaarheid. Maar het volgende nummer volgt een andere toon, een liefdesliedje met een heteroman uit het publiek. Gavin neemt hem bij de hand, walsend door de zaal, en zingt: ‘Ik ben leuk op een feestje, en jij hebt gelijk’. De man laat zijn sigaretten van de schrik ook nog vallen, die vervolgens snel van de grond worden gepikt door Reijnders. Hij klemt snel een sigaret tussen zijn lippen en geeft een flamboyante grijns aan het publiek.
Tijdens de try-out shows gaat er ook wel eens iets mis. Een knalgeluid van de techniek of een verloren zender. Reijnders pakt het allemaal feilloos op en maakt er direct een gevatte grap over. Bij de show van afgelopen woensdag ging er ook iets mis ‘Het publiek van gisteren heeft per ongeluk mijn balzak gezien’ bekend Reijnders. ‘Sommige cabaretiers gebruiken een try-out om nieuwe grappen te testen’, zegt hij grijnzend. ‘Ik doe het alleen voor de outfit.’
Een ode aan Josephine Baker
De show is ook een ode aan zijn heldin Josephine Baker, de Afro-Amerikaanse zangeres, danseres en activiste die in de jaren twintig Parijs veroverde met jazz. Reijnders verwijst met bewondering naar haar lef, haar glamour en haar dans. Zoals Baker destijds conventies doorbrak, zo speelt Reijnders met gender, identiteit en stereotypes. Zijn bewegingen zijn expressief en zijn houding uitdagend. ‘De donzige boa is niet bedoeld als verkleedpartij, maar een knipoog naar mijn icoon’, vertelt hij na de show.
Meer dan een label
In het stuk komt Reijnders met het feit, dat hij het niet eens is met het label plakken. Hij legt uit dat hij representatief is voor de queer community maar ook wel iets meer is dan alleen dat. Na de show vertelt hij: ‘Het plakken van één label als representatief vind ik niet juist. Met representatie voor een statement ben je gelijk maar één ding, daar wilde ik iets mee doen’.
Het publiek leeft mee, er wordt veel gelachen en af en toe ongemakkelijk geschoven op de stoelen. Mirjam (38) zat in het publiek: ‘Ik kwam zonder verwachtingen, maar het was gewoon heel eerlijk en grappig tegelijk. Niet geforceerd, gewoon echt’. Een andere bezoeker zegt na de show: ‘Dat hij die heteroman op het podium sleepte, geniaal’.
De vraag of Reijnders zijn publiek echt dichter bij elkaar brengt, blijft lastig te beantwoorden. De zaal bij deze try-out was niet bijzonder divers: vooral vrouwen en queer bezoekers vulden de stoelen, waardoor de verbinding eigenlijk al aanwezig was. Wel zegt dat iets over waar zijn werk landt en misschien ook waar nog ruimte is. Wat Reijnders doet, is herkenning zoeken. Hij zingt over woningnood, kringverjaardagen, de coronajaren en onhandige liefdes. Thema’s die voor iedereen dichtbij komen. De echte verbinding ontstaat niet door verschillen te overbruggen, maar door te laten zien dat iedereen op zijn eigen manier vastzit in hetzelfde geklungel.